Bindingsangst of gewoon geen echte liefde?

Zelf heb ik voornamelijk last van verlatingsangst in mijn relaties, al kan dat ook zomaar opeens omslaan naar bindingsangst als ik voorbij mijn sweet spot van afstand/nabijheid ga. Nu heb ik het sterke vermoeden dat de meeste mannen waar ik mee ben geweest – of dat nu ‘relatie’ heette of niet – vooral last hadden van bindingsangst. Je kunt natuurlijk nooit in iemands hoofd kijken, dus ik moet het hierbij hebben van mijn observaties en gissingen.

Het valt me namelijk op dat zij de neiging hadden extreem veel waarde te hechten aan zekerheid in het wel of niet aangaan van een relatie. En dan bedoel ik: het gevoel zeker te weten dat dit ECHTE LIEFDE is. Een zogenaamde ‘Fuck Yes‘.

Verliefdheid is handig. Het produceert een sterk gevoel van Fuck Yes, maar verliefdheid is ook heel vluchtig. Het ene moment kun je niet stoppen met verlangen naar de ander en vind je alles fantastisch aan hem of haar, het volgende moment wordt de relatie een beetje gewoontjes en neemt het verlangen af. En opeens kleedt ze zich zo raar en praat ze irritant veel. Hmm, Fuck Yes?

Mensen die last hebben van bindingsangst hebben de neiging te twijfelen aan hun geliefde. Ze zijn ambivalent: ze willen hem of haar soms wel, maar soms ook niet, en kunnen hierdoor geen keuze maken. Worden ze daar toch toe gedwongen dan wordt het sneller een ‘nee’ dan een ‘ja’. Ze weten het simpelweg niet zeker!

Ik merkte in mijn niet-relaties dat ze geneigd waren sterk te focussen op mijn minpunten en deze heel belangrijk te maken in het wel of niet voor me kiezen. Ze voelden hierdoor regelmatig een vorm van stress als ze bij me waren. Ze lieten zich niet leiden door het warme gevoel dat liefde heet (ik hoorde ooit de mooie term ‘relaxed joyfulness‘.. waar ik als verlatingsangstige me eerlijk gezegd ook niet altijd door liet leiden), maar leken constant een rationele afweging te maken. Zie ik mezelf met deze imperfecte persoon samen zijn, voor altijd? Passen we goed genoeg bij elkaar? Dat deden ze niet gelijk al in het begin hoor – dan was het gewoon een mismatch geweest – maar als de tijd vorderde. En vooral als ik, na maanden van intens en fijn samenzijn, vroeg om meer. Om de stempel ‘relatie’.

Het waren dan vrijwel altijd relatief kleine dingen waar ze uiteindelijk op af zeiden te haken, zoals mijn regelmatige luiheid, mijn neiging stellig te zijn in discussies, mijn stomme grapjes of mijn out-of-the-blue botte opmerkingen. Of een combinatie van bepaalde storende trekjes. Daar ergerden ze zich dan zo enorm aan dat ze mij én daardoor ook zichzelf geen leuk persoon meer vonden in mijn aanwezigheid. Door dat getwijfel wilden ze ook niet vaker met me afspreken, want dat voelde niet goed. In elk geval, dat zeiden ze me. Al die dingen klopten overigens wel, maar het leken mij nogal arbitraire zaken, liefdesgewijs. Als je van iemand houdt dan doen die er niet zo toe. Niemand is perfect en hoe meer tijd je met iemand doorbrengt, hoe meer dat soort dingen naar voren komen. Stellen die al jaren samenzijn kunnen vaak een hele waslijst aan ergernissen opnoemen, en toch houden ze van elkaar en kiezen ze voor elkaar.

Zo kan ik ook tig minpunten van mijn oud-geliefden opnoemen waar ik me aan ergerde, zelfs veel substantiëlere, maar die nam ik op de koop toe (wat natuurlijk ook niet altijd handig is, maar daarover later meer). Ik hield van ze, punt. Zij, daarentegen, concludeerden dan dat we niet bij elkaar pasten. Als zij zich aan me ergerden dan was dat gelijk hét bewijs dat het nooit zou gaan werken. Al was het iets wat ik, pak hem beet, 1% van de tijd liet zien.

Je kunt daar tegenin brengen: dan hielden ze dus niet (genoeg) van je. Dat kan ja. Alleen, ik denk niet dat dat het hele verhaal is (zie ook dit verhelderende korte filmpje van the School of Life).

In het boek Attached (geweldig boek, en ook in het Nederlands te krijgen als Verbonden) staat dat dit ‘focussen op minpunten’ een de-activatiestrategie is van mensen met bindingsangst, om een gevoel van toenemende intimiteit teniet te doen, om het veilig te houden. Er zo voor te zorgen dat er geen echte hechting kan ontstaan. Dat doen ze overigens niet bewust, dat doet hun onbewuste programmering. Ze voelen alleen wél het resultaat: ergernis, geen hechting en de overtuiging dat dit nooit zal gaan werken. Dus: een hele hoop twijfels en dan op naar de volgende. En dan begint de boel weer opnieuw, hoe fantastisch hij/zij in het begin ook lijkt te zijn.

Deze mannen stonden – naar mijn onbescheiden mening – over het algemeen überhaupt niet zo goed in contact met hun gevoelens, laat staan met zoiets groots als liefde. Ik ben echt niet naïef, gek of blind; ik voelde en zag hun liefde in alles wat ze voor me deden als we samen waren. Daarom bleef ik. Ze hoefden het zelf niet te zien of te erkennen, dat ík het zag en erkende was voldoende voor mij. Misschien wisten ze niet goed wat het gevoel van liefde inhield, al lag het maandenlang onder hun neus, redeneerde ik. Misschien kenden ze alleen het sterke gevoel van verliefdheid en verlangen, opgewekt door iemand die niet helemaal beschikbaar voor hen was of als out-of-their-league ervaren werd. De fantastische persoon waar ze uiteindelijk wel een leven mee zouden willen en kunnen opbouwen, die wél perfect bij hen zou passen (vaak ook een ex, die ze achteraf idealiseerden). Een gevoel dat al snel verdwijnt als ook deze persoon eenmaal toegehapt heeft en (weer) beschikbaar is. Die dan ineens (weer) vreselijk irritant blijkt te zijn als ze naast je op de bank zit.

Voor mij zat er uiteindelijk niets anders op dan ze te laten gaan, want een eeuwigdurende niet-relatie wilde ik niet meer. Wat de oorzaak van hun ‘niet willen committen’ ook was, feit bleef dat ze dat niet wilden.

Wellicht lees jij dit en heb je zelf ook wel eens last van bindingsangst of denk je dit te hebben. Je hoeft je niet door je constante getwijfel te laten leiden en elke potentiële relatie af te kappen voor die goed en wel begonnen is. Je kunt er namelijk iets aan doen. Een mogelijke oplossing voor dit bindingsangstige patroon is geen gemakkelijke, maar wel een noodzakelijke, wil je ooit een bevredigende relatie kunnen aangaan.

Het is handig om een keer een boek of wat online artikelen te lezen over bindingsangst en verlatingsangst. Dit geeft inzicht in hoe dit hechtings-de-activeringssysteem precies werkt.

In de praktijk is het zinvol om kleine en grote ergernissen zo veel mogelijk naar elkaar uit te spreken. Dan zakt de ergernis gelijk al grotendeels. Daarna kunnen jullie samen kijken welke behoefte achter de ergernis zit en of daar een oplossing voor gevonden kan worden, waar jullie beiden achter staan. Blijf niet hangen in het uitspreken van je ergernis en in het verwachten dat de ander daar iets aan doet. Wat zou je graag van de ander willen op het moment van de ergernis? Kan en wil je geliefde je dat geven? Wat kun je zelf doen om minder ergernis te ervaren in zo’n moment?

Een voorbeeldje met geweldloze communicatie als uitgangspunt.. Als je je stoort aan het feit dat de ander weinig interesse toont in jouw werk, dan zou je kunnen zeggen: 1) Als je geen vragen stelt op het moment dat ik over mijn werk praat en van onderwerp verandert (de feitelijke observatie), dan 2) voel ik mij teleurgesteld (je gevoel), want dan 3) denk ik dat het je niet interesseert (gedachten). 4) Ik heb behoefte aan jouw betrokkenheid (behoefte). 4) Kunnen we het daar even over hebben? (verzoek) De ander kan nu zijn gevoelens, gedachten en behoeften over deze situatie uiten. Misschien zegt hij wel: als jij een paar minuten over je werk praat, voel ik me geïrriteerd, want ik vind het geen interessant onderwerp. Ik heb behoefte aan inspirerende gesprekken. Nu blijkt dat jij behoefte hebt aan zijn betrokkenheid en hij behoefte heeft aan inspirerende gesprekken; welke oplossing kunnen jullie verzinnen die aan beide behoeften voldoet? Een mogelijke win-win oplossing zou zijn dat hij op zo’n moment vragen stelt die hem wél inspireren.

Je kunt jezelf ook aanleren te focussen op alles wat er wél fijn en leuk is aan de ander en aan jullie samenzijn. Schrijf die dingen op of spreek groots over de ander tegenover je vrienden en familie. Wat maakt deze persoon de moeite waard? Commit jezelf bewust aan hem of haar, kies ervoor om samen de meest fantastische relatie te creëren. Dat is tenslotte iets wat je doet, niet iets wat je overkomt.

Maar het belangrijkste: maak het niet te groot in je hoofd, denk er niet teveel over na. Voedt je ambivalentie niet door te wikken en te wegen. Wat meditatie-skills zijn hierbij heel zinvol. Laat beginnende twijfels (of verlangens naar anderen) los zodra je ze opmerkt, besef dat dat een de-activatiestrategie van je onderbewuste is om hechting te voorkomen, hoe waar dit alles ook lijkt te zijn. Leef in het moment en geniet gewoon van elkaar, zelfs als je je ergert. Maak er een grapje van en lach er samen om.

Helpt dit allemaal niet en wil je toch met je relatie/niet-relatie stoppen..? Stop er dan mee. Misschien is een relatie nu nog niet jouw ding. Misschien gaat het dat wel nooit worden (en dat is ook oke!). Of misschien is dit inderdaad geen ware liefde. Van trekken aan een dood paard wordt niemand vrolijk. Bryan Reeves, relatiecoach, heeft daar iets heel moois over geschreven en ook David Deida heeft daar iets inspirerends over gezegd. Zij zeggen dat mannen die klaar zijn voor ware liefde met elke vrouw, waartoe ze zich aangetrokken voelen, een fantastische relatie zouden kunnen hebben. Het gaat erom dat ze hun vrouw opeisen en hun best doen het te laten slagen.